Site navigatie
Home Artikelen Maatschappij Liefde en vergeving
Liefde en vergeving
Written by Sharda Ahmadali   

Elke wereldgodsdienst heeft liefde en vergeving als een belangrijke component voor het ontstaan van een vredevolle, vreugdevolle en welvarende wereld. Een bekende spreuk uit de Bijbel is bijv.: als iemand u op de ene wang slaat, keer hem dan ook de andere toe (Lukas 6:29 e.a.).
Maar ook is in de Heilige Boeken te lezen dat het soms noodzakelijk is om met een “strenge, soms harde hand” te werk te gaan om het leven te garanderen, bijvoorbeeld zichzelf verdedigen bij roof.
Ook wordt er in de boeken over wraak (vergelding) gesproken, aangezien niet een ieder het vermogen nog voldoende ontwikkeld had om wandaden zomaar te kunnen vergeven. Denk maar aan spreuken in het Oude Testament, zoals: oog om oog, tand om tand (Mattëus 5:38 e.a.). Hoewel dit over het algemeen gezien wordt als een toestemming om te vergelden, bevat deze regeling ook de beperking dat er niet meer schade toegebracht mag worden dan aangedaan is. Deze regel kwam in een tijd dat wreedheden, slavernij, vetes, etc. de normaalste zaak waren; vaak werd zelfs een hele stam afgeslacht in ruil voor één moord.

Vergiffenis, wraakneming en straffen zijn dus opties die de mens heeft om met aangedane wreedheden, hoe groot of hoe klein dan ook, om te gaan.

Het nut van wraak, straf en vergiffenis

Wraak

Als we nagaan wat het doel is van zich wreken, dan zien we dat dit een manier is om degene die we schuldig achten, te kwetsen op een zodanige manier dat de pijn die we zelf ervaren minder wordt of verdwijnt. Heel vaak gebeurt het toch nog dat, hoewel men wraak genomen heeft, het onbevredigd pijnlijke gevoel weer ervaren wordt op het moment dat men zich het voorval herinnert.

Straffen

Straffen is in de praktijk vaak synoniem aan zich wreken. Zinnen als “ik zal hem een les leren die hij nooit zal vergeten” of “ik zal hem of haar mores leren” zijn niet onbekend. Vaak zijn er ouders, leerkrachten e.d. die het kind verbaal of fysiek straffen om hun eigen gevoelens van frustratie of onmacht kwijt te raken. Maar er hoeft maar iets kleins te gebeuren en daar zijn die gevoelens weer.

Straffen of streng zijn dient een vorm van liefde te zijn, waarbij de handeling werkelijk gericht is op het hervormen van de “schuldige” of het waarborgen van de veiligheid en groei van de gemeenschap. Het leidend gevoel hierbij is geen frustratie, wrok of het willen opleggen van de wil, maar een oprechte, heldere, liefdevolle houding. Natuurlijk geldt hierbij dat de straf alleen toegepast moet worden als er geen verandering of oprecht berouw in de houding van de persoon of groep waargenomen wordt; het is bekend dat zelfs in de gevangenissen mensen wegens goed gedrag weer worden vrijgelaten.
Van belang is ook dat de straf in de juiste verhouding staat tot de misdaad.

Wat is vergeven dan? Is het een houding van “iedereen mag mij of mijn dierbaren krenken, mishandelen of doden, ik vergeef het wel, want dat hoort zo?” Nee, want dit zou slechts een verstandelijk vergeven zijn waarbij de pijn gewoon blijft, en het kan zelfs gevaarlijk zijn, want hierdoor kan de dader doorgaan met zijn/haar negatief gedrag. Vergeven is ook niet gelijk aan vergeten.
Vergeven heeft slechts te maken met het kunnen loslaten van het probleem, het niet eindeloos blijven draaien en wroeten in het voorval, de pijn niet steeds weer te hoeven voelen en/of wrokgevoelens te koesteren. Dit leidt namelijk tot het punt waarbij mensen zodanig door het voorval bezeten zijn, dat ze niet meer in staat zijn in het heden te leven. Maar nogmaals, vergeven heeft niets te maken met het goedkeuren van negatief levensondermijnend gedrag, maar dus wel met het kunnen accepteren en loslaten van het probleem en vanuit een open en oprechte houding kunnen kijken naar het voorval. Dit geeft weer een gevoel van ruimte en perspectief in het leven. Het kan natuurlijk wel een tijd duren voordat men zover is en men moet er ook de tijd en het geduld voor nemen, vooral als men lange tijd blootgesteld is aan de misdaden. Hierbij zijn bidden en op een positieve wijze ondersteund worden door de omgeving erg handig.
Tegelijkertijd moet men, indien nog nodig, ook zodanig handelen dat de dader(s) gestraft worden op een gepaste manier, waarbij straffen in de hervormende, corrigerende wijze bedoeld wordt.

Maar vergeven doet men vooral voor zichzelf omdat vanuit angst, wrokgevoelens en frustratie men niet oprecht de zaak kan beschouwen, zich ellendig blijft voelen en eigenlijk niet verder kan met zijn leven.

Vele wetenschappers zijn het erover eens dat vergeven goed is voor de gezondheid en het welzijn van degene die vergeeft. Zoals de therapeut Marjolijn van Stiphout uit Hemrik stelt: “Alles wat we meemaken, slaan we op in onze lichaamscellen. Onverwerkt leed verkrampt de celreceptoren, die informatie doorgeven en nieuwe generaties opleiden. Daardoor kunnen ze hun werk niet goed doen en dat kan zich uiten in klachten als migraine, depressie, woede-aanvallen, enz.” Ze stelt dat in vergeving de sleutel ligt om weer gezond te worden (bron: tijdschrift “Gezondheid” van oktober 2004).

Het verkrampen van de celreceptoren gebeurt alleen door negatieve emoties. Positieve emoties hebben een tegengestelde werking, en dit verklaart de kracht van positief denken en visualisatie.

De psycholoog René Diekstra stelt het volgende: “Mensen die niet kunnen vergeven, blijven vastzitten. ... De ander verandert niet, en zij veranderen zichzelf ten nadele. ... Je kunt iemand blijven haten en je aandacht blijven richten op wat verkeerd is gegaan, maar haat is geen productieve en constructieve levenshouding; het zuigt ook je eigen energie weg. Uit psychologisch onderzoek blijkt telkens weer dat vergeven een zeer belangrijke kwaliteit is. Het is niet erg als je er een tijdje in blijft zitten. Maar laat het daarna los, is het niet voor de wereld, dan is het in ieder geval voor jezelf” (Tijdschrift “GezondNU” van maart 2007).

Bij de keuze of er gestraft of vergeven moet worden, leert de Islam ons de middenweg, de sirât al-mustaqîm, zoals we lezen in Koran 42:40:

“En de vergelding voor kwaad is een straf daaraan gelijk; maar wie vergeeft en zich betert, zijn beloning ligt bij Allah.”

In dit vers wordt gesteld, dat de straf in verhouding moet staan tot de ernst van de misdaad. Vergiffenis is een sterk aanbevolen optie, welke bijv. zou kunnen worden toegepast als het de zaak herstelt en iets goeds bijdraagt aan de overtreder. Het is deze gouden regel, waarop alle rechtswetten in de moderne samenlevingen zijn gebaseerd.

Ook in andere verzen leert de Koran ons dat vergeven een zeer hoogstaande eigenschap is:

“En degenen die de grote zonden en onzedelijkheden uit de weg gaan en, altijd wanneer zij boos zijn, vergeven.” (42:37)

“En wie geduld toont en vergeeft — dat is waarlijk een zaak van grote vastberadenheid.” (42:43)

“Neig naar vergiffenis en beveel het goede en keer je af van de onwetenden.” (7:199)

“Degenen die uitgeven in voorspoed en in tegenspoed en degenen die (hun) boosheid bedwingen en mensen vergeven. En Allah heeft degenen die goeddoen (aan anderen) lief.” (3:134)

Maulana Muhammad ‘Ali schrijft in de voetnoot onder dit vers: “Het bedwingen van boosheid, vergeven, en goed doen aan elkaar, zijn grootse morele eigenschappen die daarnaast ook de band van eenheid versterken die zo noodzakelijk is voor succes.”

=========

Vergeven brengt vrede

“Soms word je gekwetst door mensen omdat zij – net als jij – nog aan het leren zijn en nog moeten groeien. Mensen maken fouten. Vergeef hen dat zij nog niet volmaakt zijn.”

“Je kunt iemand niet veranderen door boos op hem te blijven. Als je boos blijft, verander je alleen jezelf – en dat is geen verandering ten goede.”

“Als je het moeilijk vindt om te vergeven, denk dan terug aan een moment waarop je zelf vergeven wilde worden. Schenk de ander waar jij toen om vroeg.”

“Sta vergeving toe om de deur naar verzoening wagenwijd open te zetten. De pestkop van vandaag kan de vriend van morgen zijn.”
“Verbind geen voorwaarden aan je vergeving, anders hangt je innerlijke vrede af van een beslissing van degene die je gekwetst heeft. Vergeven is jouw besluit.”

“Als iemand weigert om jou te vergeven, is die persoon ook niet vergeven niet de oplossing. Dan keten je jezelf met de boeien van een ander. Blijf vrij: vergeef.”

“Weet dat vergeven ook onder de pijnlijkste omstandigheden mogelijk blijft. Je kunt iemand vergeven die je niet vertrouwt en die je niet respecteert, en je kunt iemand vergeven die jouw vergeving niet lijkt te verdienen. Op deze manier getuig je van de goedheid van de Schepper, Die altijd deel van jou heeft uitgemaakt.”

Uit het boekje Vergeven brengt vrede (auteur David W. Schell, uitgeverij de Zaak)

 
Make Text Bigger Make Text Smaller Reset Text Size