Site navigatie
Home Artikelen Maatschappij Het economische aspect binnen de Islam
Het economische aspect binnen de Islam
Written by Reza Ghafoerkhan   

De Heilige Koran geeft duidelijke richtlijnen voor alle facetten van het leven, zo ook voor economische activiteiten. Dit Boek stelt dat alles ten dienste van de mens is geschapen[1]. Dit wordt gezien als een weldaad van God, maar het mag niet tot overmaat leiden. In de Islâm wordt het verlangen naar materiële bevrediging constant getemperd door de noodzaak van bescheidenheid[2].
In de Islâm worden economische activiteiten en zakenrelaties beheerst door duidelijke ethische waarden, zoals eerlijkheid in handelstransacties, het oppassen voor woekerrente en woekerwinsten, het zachtaardig behandelen van schuldenaren, enz.

De waardigheid van werk

De Islâm beveelt aan dat een ieder tracht op een eerlijke manier, door te werken, in zijn levensonderhoud te voorzien. Zoals de profeet Mohammed het eens uitdrukte: “Niemand heeft beter voedsel genuttigd dan degene, die het voedsel met het werk van zijn eigen handen heeft verdiend.” Bij een andere gelegenheid zei de profeet: “Betaal de arbeider zijn loon voordat het zweet op zijn lichaam is opgedroogd.”

Eerlijkheid in handelstransacties

De Koran legt al in zeer vroege openbaringen de nadruk op eerlijke en oprechte handel[3]. In de handel moet onder meer met twee belangrijke zaken rekening worden gehouden:

  1. zaken die niet toegestaan zijn (alcohol, varkensvlees of andere schadelijke producten), dienen niet te worden verhandeld of geproduceerd;
  2. de verkoper dient de koper op eventuele gebreken van het te verhandelen goed te wijzen alvorens de koop een feit wordt.

Belasting

De Islâm schrijft voor dat een ieder, die daartoe in staat is, jaarlijks 2,5 % van zijn vermogen (minus schulden, huisraad en noodzakelijke levensbehoeften) aan zakât of armenbelasting dient uit te geven. Vaak wordt gesteld dat er reeds belasting wordt betaald aan de overheid en dat daardoor de zakâtplicht vervalt. Dit is echter onjuist. De zakât wordt namelijk specifiek voor bepaalde categorieën van personen bestemd: armen, behoeftigen, zakât-ambtenaren, bekeerlingen, gevangenen, schuldenaren, reizigers, op de weg van Allâh[4].
In geval de overheid voorziet in de behoeften van allen die tot bovengenoemde categorieën behoren, zou kunnen worden volstaan met het afdragen van belasting aan de overheid, mits het gedeelte van de belasting dat aan deze categorieën wordt besteed minimaal 2,5 % van het vermogen van de betaler bedraagt.

Leningen en schulden

De Koran beveelt schulden schriftelijk vast te leggen[5]. Deze regeling, en de regeling inzake toegeeflijke behandeling van schuldenaren, zijn de twee Islamitische basisvoorschriften met betrekking tot schulden.
Het is toegestaan leningen te nemen en te verstrekken, mits onder zachte voorwaarden. Indien de schuldenaar niet in staat is de lening (tijdig) terug te betalen, dient hem uitstel te worden verleend; de Koran vermeldt zelfs dat kwijtschelden beter is[6]. Hiertegenover staat dat degenen die wel in staat zijn de schulden te betalen, zeer sterk worden aanbevolen zulks te doen. Zo zou de profeet Mohammed hebben gezegd: “Waarlijk, tot de besten van u behoren degenen, die goed zijn in het betalen van een schuld.” Ook heeft de profeet vermeld, dat het niet betalen van een schuld door een rijke, onrechtvaardig is. Verder is het interessant te weten dat de profeet heeft gezegd, dat het betalen van een schuld de voorkeur heeft boven het uitgeven in liefdadigheid.
Tenslotte zij vermeld, dat in het geval van een erfenis de erfgenamen hun aandelen pas ontvangen, nadat alle schulden van de overledene (uit de erfenis) voldaan zijn. Ook nam de profeet slechts dan deel aan het begrafenisgebed van de overledene, nadat al zijn schulden waren betaald of er een betalingsregeling was getroffen.

Woeker

Zoals eerder reeds gesteld, wordt overmaat afgeraden. Woekerrente of woekerwinst is daarom in de Islâm niet toegestaan[7]. Rente, en vooral woekerrente, is eigenlijk zeer onrechtvaardig, omdat degene die geld nodig heeft, dit met een bonus terugbetaalt; de arme wordt armer en de rijke rijker. Rente is dus tegengesteld aan de zakât of armenbelasting, waarbij de rijke aan de arme schenkt en het verschil tussen deze twee klassen kleiner wordt.
De Heilige Koran stelt woeker tegenover liefdadigheid (2:274-276) en stelt dat liefdadigheid beloond en woeker bestraft zal worden. Ook wordt woeker in 2:275 tegenover handel gesteld, waarbij gesteld wordt dat God handel geoorloofd en woeker verboden heeft. In de wereldwijde strijd tussen kapitaal en arbeid kiest de Islâm dus de zijde van de arbeid.
De Islamitische banken brengen geen rente in rekening voor zakelijke leningen. In plaats daarvan wordt een deel van de winst gevraagd van datgene, waarvoor de lening wordt verstrekt.

Eigendom en inkomen

Eigendomsverkrijging vindt over het algemeen op drie manieren plaats: door iktisâb (winning / verdienen), warâtha (erfenis) en hiba (gift).
Enkele vormen van eigendomsverkrijging die volgens de Heilige Koran niet toegestaan zijn, zijn omkoping[8], wederrechtelijke toe-eigening[9] en kansspelen[10].
Uiteraard staat het een ieder vrij zijn of haar inkomen naar believen te besteden. Wel zijn er enkele zaken waar rekening mee gehouden dient te worden:
- het inkomen dient niet te worden besteed aan zaken die voor een Muslim niet toegestaan zijn (alcohol, kansspelen, enz.);
- er dient zakât betaald te worden over het opgebouwde vermogen (niet over het inkomen) na aftrek van schulden en noodzakelijke levensbenodigdheden;
- bij het uitgeven / aanschaffen van goederen dient buitensporigheid te worden vermeden, zowel voor wat betreft te weinig als voor wat betreft te veel uitgeven[11].

Bronnen:

  1. Islam, de natuurlijke weg (Abdul Wahid Hamid)
  2. De religie van de Islâm (Muhammad ‘Alî)
  3. Anekdotes uit het leven van de profeet Mohammed (M.A. Faruqui)

Verwijzing naar Koranverzen:

  1. 14:32-34
  2. 5:87, 2:201
  3. 17:35; 26:181-183; 83:1-3
  4. 9:60
  5. 2:282
  6. 2:280
  7. 3:129
  8. 2:188
  9. 4:58
  10. 2:219
  11. 4:36-38, 17:29, 7:31
 
Make Text Bigger Make Text Smaller Reset Text Size